Posts tagged: RETT SENDROMU

RETT SENDROMU
Epidemiyolojiaygın geliÅŸimsel bozukluklar arasında yer alan Rett sendromu (RS) X’e baÄŸlı dominant geçiÅŸli (Balmer ve ark. 2002), kızlarda görülen, ilerleyici nörogeliÅŸimsel bozukluktur (Skuse ve Kuntsi 2002). Rett sendromu ilk kez Avusturyalı pediyat- rist Andreas Rett tarafından 1966’da “çocuklukta beyin atrofisi” olarak tanımlamıştır. Hagberg ve arkadaÅŸlarının 1983’de “kızlarda otizm, demans, ataksi, amaçlı el kullanımı kaybı ile giden ilerleyici bozukluk” olarak Rett sendromunu yayımlamasın­dan sonra bozukluk Ä°ngilizce literatürde dikkati çekmiÅŸtir (Dunn 2001).

RS prevalansı, 10-15 bin kızda 1’dir. Fenilketonüriden daha yaygın görülen bu bozukluk (Dunn 2001), kızlarda ileri derecede ağır mental retardasyonun Down sendromundan sonra en sık ikinci nedenidir. RS neredeyse tamamen kızlarda (Ellaway ve Christodoulou 1999); her kıtada ve her ırkta görülmektedir (Kerr 2002).

Tanı ve Klinik Özellikler

RS tanısı klinik özelliklere ve tanısal kriterlere göre konur (Tablo 1). Normal prenatal ve perinatal dönem ve ilk 5-6 ay boyunca normal gelişim ve doğumda normal olan baş çevresi ile birlikte çoğu kez mikrosefaliye yol açacak şekilde baş çevresi büyümesinin durması tanı için esaslardır. Amaçlı el hareketleri, vokalizasyon ve iletişim becerileri gibi kazanılmış olan beceriler 3 ay- 3 yaş arasında kay­bolur. Amaçlı el hareketlerinin kaybını RS için tipik olan yoğun, sürekli, stereotipik el hareketleri izler. Bu hareketler yılankavi bükmeler, el yıkama, kanat çırpma, el çırpma, okşama, hap yuvarlama şek­linde uyanıkken olan el otomatizmaları şeklindedir. Spazmodik gövde ataksisi veya yürüyüş ataksisi vardır. Destekleyici tanısal kriterler arasında; spastisite, periferik vazomotor bozukluk, skolyoz ve büyüme geriliği de yer almaktadır (Ellaway ve Christodoulou 1999).

Rett Sendromu Tanısal Çalışma Grubu’nun oluş­turduÄŸu tanısal kriterler günümüzde geliÅŸtirilmeye çalışılmaktadır. Bu amaçla yapılan çalışmalarda, tanı kriterleri arasında yer almayan korku/anksiyete, çığlık atma, gece aÄŸlama ve gülme, tekrarlayıcı ağız/dil hareketleri ve yüzde gri- mas (diÅŸ gösterme ÅŸeklinde ağız ve mimik hareket­leri) gibi belirtiler RS için ek kriter olarak öne­rilmektedir (Mount ve ark. 2002a).

Hagberg bozukluÄŸun “forme fruste”, “geç regres- yon”, “konjenital baÅŸlangıç”, “korunmuÅŸ konuÅŸma”, “erkek”, “erken nöbet” gibi varyantlarını tanım-

Rett sendromu için tanı kriterleri

Gerekli kriterler

• Normal prenatal ve perinatal dönem

ilk 5-6 ayda normal aralıkta gelişimsel ilerleme

Doğumda normal baş çevresi, sonradan azalma

Kazanılmış becerilerin azalması veya kaybı (6 ay-3 yaş arası başlangıç)

Amaçlı el kullanımı Vokalizasyon veya konuşma (sözcükler)

• GeliÅŸimde belirgin gecikme
• El stereotipilerinin ortaya çıkışı
• Yürüyüş ve gövde apraksisi (4 yaÅŸla birlikte)

Destekleyici kriterler

• Solunum disfonksiyonu

Uyanıkken periyodik apne Aralıklı hiperventilasyon Nefesini tutma

Zorla hava veya tükürük çıkarma

• EEG anormallikleri

intermittan ritmik aktivite (3-5 Hz) ile birlikte yavaÅŸ dalga zemini

Klinik nöbetler olsun olmasın epileptiform deşarjlar

• Spastisite, sonrasında kas harabiyeti ve distoni
• Periferik motor bozukluk
• Skolyoz
• Büyüme geriliÄŸi
• Hipotrofik, küçük, soÄŸuk ayak Dışlama kriterleri
• Mikrosefali ve büyüme geriliÄŸinin doÄŸum öncesi baÅŸladığı kanıtları
• Organomegali ve diÄŸer depo hastalığı belirtileri
• Retinopati veya optik atrofi
• Tanınabilir metabolik ya da diÄŸer nörodejeneratif bozukluk varlığı
• Ağır enfeksiyon ya da travmaya baÄŸlı edinsel nörolojik bozukluk
• Tanının 2-5 yaÅŸa kadar kesinleÅŸmeden kalması

olup olmadığı bilinmemektedir (Ellaway ve Christodoulou 1999).

Bozukluğun doğal öyküsü dört evreye ayrılmak­tadır:

1. Evre: Duraklama

6 ay-1.5 yaşındaki erken başlangıçlı duraklamanın olduğu bu evrede, gelişimsel durma, baş çevresi büyümesinde azalma, iletişim, göz teması ve oyun ilgisinde azalma vardır (Dunn 2001). Baş büyüme­sinin yavaşlaması 2-4. aylarda başlar ve yaşamın

• yıllarında çocuÄŸun normal büyüme eÄŸrisinin altına düşer (Ellaway ve Christodoulou 1999)

• 2.Evre: BiliÅŸsel ve motor yıkımla gerileme

Değişiklikler akut veya sinsi olabilir ve bir nörode- jeneratif bozukluktaki gibidir. Çoğunlukla geçici strabismus görülür (Ellaway ve Christodoulou 1999). Gelişimsel bozulma, otistik özellikler ve ste­reotipiler, konuşma kaybı, el bükmeyle birlikte el becerileri kaybı, ağır demans, apraksi ve ataksi ve uyanıkken hiperventilasyonla birlikte düzensiz so­lunum vardır. Bu evrede nöbetler başlayabilir (Dunn 2001).

Kızların yaklaşık %75’inde solunum anormallikleri görülür. Hava yutma ve siyanotik ataklar bu bo­zukluÄŸa özgüdür ve nöbetlerle karıştırılabilir (Ellaway ve Christodoulou 1999). Uykuda solunu­mun çoÄŸunlukla normal oluÅŸu, RS’li hastalarda be­yin sapı solunum kontrolünün normal olduÄŸunu düşündürmektedir. Uyanıklıktaki bozuk solunu­mun, solunum üzerindeki kortikal etkenlerden kay­naklandığı ileri sürülmektedir (Marcus ve ark. 1994).

• 5 yaÅŸlarında “yavaÅŸ zemin aktivitesi, santral di­kenler veya santral bölgede olaÄŸan dışı teta ritmi” ÅŸeklinde EEG anormallikleri ortaya çıkar (Ellaway ve Christodoulou 1999). Epileptiform bulgular III. evredeki olgularda %97 ve IV. evredeki olgularda %60 oranlarında bildirilmektedir (Dunn 2001). Nöronal uyarılabilirliÄŸin göstergesi olan çeÅŸitli tipte nöbetler 3-5 yaÅŸlarında baÅŸlar (Ellaway ve Christodoulou 1999). Klasik olguların %75’inde en azından bir epileptik nöbet bildirilmiÅŸtir ve yaklaşık %50’sinde jeneralize veya fokal olabilen epileptik nöbetler sürer (Kerr 2002).

 3.Evre: Kısmi iyileşme

Bu duraÄŸan evre okul öncesinden okul yıllarına uzanır. Belirgin motor disfonksiyon ve spazmodik gövde ataksisi vardır (Dunn 2001). Üçüncü evre­deki baÅŸlıca tanısal özellikler, önceki evrede baÅŸlayan tanı koydurucu stereotipik el hareketleri ve el kullanım zayıflığıdır. Kızlar interaktif oyuncak­larla oynama ya da çok basit komutlara uyma gibi minimal beceriler kazanabilirler (Ellaway ve Christodoulou 1999). Bununla birlikte gerileme dönemi sonrasında RS’li bireyler ileri derecede ağır biliÅŸsel yetersizlik gösterirler; mental yaÅŸ 8 ayın altındadır ve ‘istemli dönem öncesindeki’ (pre- intentional) iletiÅŸim düzeyindedir (Mount ve ark. 2002).

Büyüme yetersizliÄŸi kızların %85-90’ında görülür ve yaÅŸla birlikte kötüleÅŸir (Ellaway ve Christodoulou 1999, Ellaway ve Christodoulou 1999). Beslenme zorlukları sıktır ve yaÅŸla birlikte artar. Beslenme sorunlarında kas tonusu artışı, istemsiz hareketler, solunum düzensizlikleri ve iÅŸtah kaybı etkilidir. Sıklıkla bildirilen konstipasyon ve gastroösefageal reflü, genel otonomik iÅŸlev bozuk­luÄŸu ile iliÅŸkilidir (Kerr 2002).

4.Evre: BiliÅŸsel stabilite

Bu evrede bozukluk bir platoya ulaşır. Çoğu hasta­da solunum düzensizlikleri azalır. Bilişsel durum değişmeden kalır veya minimal iyileşme gösterir. Yaygın hipotoni, hastaların çoğunda belirgin rijidite ve distoniye dönüşür ve ilerleyici değişiklik­ler olur. Hastaların yaklaşık yarısında skolyoz oluşur (Ellaway ve Christodoulou 1999). Motor bozulmanın olduğu bu evrede, 15 yaşında kızların hareketliliği azalır ve çoğunlukla tekerlekli is­kemleye bağlanır. Sıklıkla gergin topuk tendon- larıyla birlikte paraparezi vardır. Ayak trofik ve siyanotik olabilir. Epilepsi seyrekleşir ve daha kolay kontrol edilir. Emosyonel temas iyileşebilir (Dunn

2001).

YaÅŸam süresi deÄŸiÅŸkendir ve ölüm yaşı 2 yaÅŸ – eriÅŸkinlik arasındadır. Ölümlerin üçte biri yaÅŸamın ilk iki dekadında; çoÄŸunlukla kardiyak ileti anor­mallikleri, akciÄŸer enfeksiyonları ve kazalara baÄŸlıdır (Ellaway ve Christodoulou 1999).

rett bozukluğunda/sendromunda Ayırıcı tanı

Gerilemesi sürmekte olan küçük kızlarda değer­lendirme güçtür. Tek anormal özellik gelişimsel ge­rileme olabilir. Bazı otistik davranışlar görülür.

Normal görünen çocuğun stabilizasyonu izleyerek gerilemesi ve ağır zihinsel ve fiziksel engelli hale gelmesi şeklindeki klinik tablonun ayırıcı tanısında yer alan bozukluklar (Ellaway ve Christodoulou 1999) aşağıda sunulmuştur (Tablo 2).

RS’li kızlardaki otizm benzeri davranışlar tanı kar­maÅŸasına yol açabilir (Skuse ve Kuntsi 2002). YaÅŸamın ikinci yılında belirgin bozulma göstere­bilen otistik bozuklukta erkek/kız oranı 3/1’dir. Tanısal incelemelerde doÄŸumsal metabolik defekt ve anoksi, iskemi veya travmaya baÄŸlı beyin hasarı ayırt edilmelidir. Ä°stenen manyetik rezonans görün­tülemede belirgin kaudat nükleus başı, lentiform nukleus ve talamus beklenenden küçük olarak bulunabilir (Dunn 2001).

rett bozukluğunda/sendromunda Nöropatoloji / Patoloji

RS’de beyin atrofisi dışında; hücre kaybı, enfla- masyon, gliozis ya da nöronal migrasyon defekti gibi herhangi bir morfolojik deÄŸiÅŸiklik saptan­mamıştır. Miyelinizasyon olur, fakat kortikal geliÅŸim kusurludur. Nöronlar küçüktür ve bazı alanlarda dendritik dallanma azdır. Patolojik çalışmalar beyin ağırlığının ve boyutunun yaÅŸ eÅŸleÅŸtirilmiÅŸ kontrole göre %12-34 daha az olduÄŸunu göstermektedir (Ellaway ve Christodoulou 1999). Azalmanın en fazla olduÄŸu bölgeler frontal lob, kaudat nükleus ve mezensefalondur (Dunn 2001). Maturasyon ve malformasyonun deÄŸiÅŸik evrelerinde olan bölgesel farklılıklar vardır. RS’de sadece geliÅŸim durmaz, beyin geliÅŸiminin kritik döneminde belli beyin böl­gelerinde seçici deÄŸiÅŸiklikler oluÅŸur (Armstrong

• . Substantia nigranın zona compactası hipopigmentedir. Substantia nigrada bildirilen anormallikler RS’li hastalarda görülen distoni, rijidite ve bradikinezi gibi hareket bozukluklarıyla ilgili olabilir (Ellaway ve Christodoulou 1999).

PET çalışmalarında saptanan özellikle frontal lobda glikoz alımı artışının, sinapsta artmış gluta- mat döngüsü ile ilişkili olabileceği ileri sürülmekte­dir. Gelişmekte olan beyinde buna bağlı olarak oluşan           nöroeksitotoksik hasar nöbetlere,

davranışsal bozukluÄŸa ve solunumsal düzensizlik­lere yol açabilir (Naidu ve ark. 2001). RS’sinde beyin glikoz metabolizmasının 1 yaşından küçük normal   çocuklara benzer ÅŸekilde olması

(Villemagne ve ark. 2002) ve ‘toplam ve gündüz uykusunda yaÅŸa uygun normal azalmayı göster-

Tablo 2. Rett sendromunun ayırıcı tanısında düşünülmesi gereken hastalıklar

infantil spazm gibi epileptik sendromlar

Amino asit ya da organik asit metabolizma bozuklukları

Akut ya da kronik ansefalitler

Mitokondriyal hastalıklar

Lizozomal depo hastalıkları

Ataksik serebral palsi

Angelman Sendromu

Otizm

işitme kaybı Çocukluk psikozu

meme’ ÅŸeklindeki immatür uyku ÅŸekli (Ellaway ve ark. 2001a) matürasyonel duraklamanın iÅŸaretleri arasında belirtilmektedir.

rett bozukluğunda/sendromunda Nörokimyasal ve metabolik çalışmalar

Anormal hareketler, rijidite ve mental retardasyon ÅŸeklindeki klinik tablo RS’de nörotransmiter deÄŸiÅŸiklikleri olabileceÄŸini düşündürmektedir. Beyin dokusu ve serebrospinal sıvıda deÄŸiÅŸmiÅŸ düzeylerde nörotransmiterler, biyojenik aminler, opioidler ve asetil kolin ya da bunların metabolit- leri bildirilmiÅŸtir (Ellaway ve Christodoulou 1999). Beyin otopsi çalışmalarında noradrenalin, dopamin veya serotonin ve metabolitlerinin düzeylerinde düşmelerle birlikte, kortikal kolin asetil transferaz ve mikrotübül iliÅŸkili proteinlerde (microtubule associated proteins) (MAP) azalma saptanmıştır. RS’de spinal sıvıda glutamat artarken, Substans P düşük bulunmuÅŸtur (Dunn 2001a).

Andreas Rett’in RS’de hiperamonyemi olduÄŸuna iliÅŸkin görüşleri artık önemini yitirmiÅŸtir (Kerr 2002). RS’li olguların az bir kısmında geçici ve deÄŸiÅŸken hiperamonyemi bildirilmektedir. RS’li kızlarda karbonhidrat metabolizmasında anormal­likler bildirilmiÅŸtir; plazma laktat ve pirüvat düzey­lerinde orta düzeyde yükselmeler, serebrospinal sıvıda laktat ve pirüvat düzeylerinde yükseklik sap­tanmıştır. RS’deki yüksek BOS laktat düzeylerinin hiperventilasyonla iliÅŸkili olduÄŸu bildirilmektedir (Ellaway ve Christodoulou 1999).

Genetik

Rett sendromlu monozigot (MZ) ikizlerdeki yüksek konkordans oranı ve dizigot (DZ) ikizlerdeki diskor- dans nedeniyle genetik bir bozukluk akla gelmek­tedir (Ellaway ve Christodoulou 1999). Ailesel tek­rarlama riski %1’den az olmakla birlikte (Leonard ve ark. 2000) bu oran ÅŸansa göre daha fazladır. Ailesel olgularda daha çok anne tarafından çeÅŸitli düzeylerde bozukluk gösteren bireyler vardır. ‘Her olguda sporadik, de novo bir mutasyonun olduÄŸu, X’e baÄŸlı dominant kalıtım ve erkekte öldürücü olma’ önerilen kalıtım ÅŸeklidir. Genetik çalışmalar­da RS ile iliÅŸkili olan gene adım adım yaklaşılmıştır (Ellaway ve Christodoulou 1999) ve 1999’da Amir ve arkadaÅŸları Rett bozukluÄŸuyla MECP2 geninin iliÅŸkisini saptamıştır (Dunn 2001). MECP2, methyl- CpG-binding protein 2’yi kodlayan gendir (Balmer ve ark. 2002). Mutasyon Xq28’de, uzun kolun telomerik bölgesinde gerçekleÅŸir (Dunn 2001). Bu güne kadar ortaya çıkarılan mutasyonlar MECP2 geninin iÅŸlevinde tam deÄŸil kısmi kayba yol açmak­tadır. Hücrelerin belli oranından fazlasında MECP2 iÅŸlevinin tam kaybı insan ve farelerin yaÅŸamıyla baÄŸdaÅŸmaz (Takagi 2001). Ä°lgili genin saptan­masından sonra RS olgularındaki bu genin mutas- yon oranları ve mutasyon bölgeleriyle fenotip arasındaki iliÅŸki yoÄŸun bir ÅŸekilde araÅŸtırılmaya baÅŸlanmıştır (Monro’s ve ark. 2001).

MECP2 mutasyonları sporadik klasik RS olgu­larının %75-90’ında ve ailesel olguların %50’sinde saptanmaktadır (Mount ve ark. 2002a, Shahbazian ve Zoghbia 2001). De novo ve nadir ailesel olgularda 100’den fazla farklı mutasyon gösterilmiÅŸtir (Kerr 2002) ve bunlar baÅŸlıca MECP2’nin methyl-CpG-binding ve transcriptional represyon bölgelerindedir (Buyse ve ark. 2000).

MECP2’nin kodladığı protein global transkripsi- yonel sessizleÅŸtirici (transcriptional repressor) (Shastry 2001). RS’de erken postnatal dönemde sinapsları ÅŸekillendiren aksonal ve dendritik ayrın- tılandırma ve budama süreçlerini kontrol eden genetik programlar bozulur. MECP2 gibi bir trans- kripsiyonel sessizleÅŸtiricideki mutasyonun diÄŸer genlerin uygunsuz artışına (up-regulation) yol açması olasıdır; ne var ki, bu artış baÅŸkalarını baskılayabilir. Eldeki veriler özellikle sinapsların presinaptik ve postsinaptik bileÅŸenlerinin nöronal geliÅŸiminde bozukluk olduÄŸunu göstermektedir. MECP2’nin fizyolojik iÅŸlevinin fetal yaÅŸamda süreci inhibe eden genleri sessizleÅŸtirerek, sinaps proli- ferasyonunu kolaylaÅŸtırmak olabileceÄŸi düşünül­mektedir (Johnston ve ark. 2001).

Ä°ki çift MZ ikizin RS için diskordan olduÄŸu (Ellaway ve Christodoulou 1999) ve konkordan MZ ikiz çift­lerinin bazılarında klinik görünümün ikizler arasın­da farklı olduÄŸu bildirilmiÅŸtir (Kerr 2002). RS’de genotip – fenotip uyumunun her zaman olmaması (Takagi 2001), klinik ÅŸiddetin oldukça deÄŸiÅŸken olması ve MECP2 mutasyonlarının farklı klinik durumlarda görülebilmesi, klinik tabloda mutas- yonun tip ve pozisyonundan baÅŸka faktörlerin et­kili olabileceÄŸini düşündürmektedir (Shahbazian ve Zoghbia 2001, Singer ve Naidu 2001, Kerr

• . Mutasyonlu X’in aktif olduÄŸu hücrelerin oranı (Kerr 2002) ve kritik dokularda (özellikle beyin) aktif olup olmaması (Skuse ve Kuntsi 2002) klinik görünümü etkilemektedir. X kromozomunun etkisiz ÅŸekli ve somatik mozaisizm, mutasyonlu X’in etkili olduÄŸu hücre oranını deÄŸiÅŸtirebilmektedir (Kerr 2002). MECP2 geni için somatik mozai- sizmde hücrelerin bazılarında mutasyon sap­tanırken bazılarında bu genin normal kopyası vardır (Percy 2001). X kromozomunun etkisizleÅŸti­rilmesi (inaktivasyon) embriyonik hücrelerin fark­lılaÅŸması sırasında (diferansiyasyon) oluÅŸan geliÅŸimsel bir olaydır ve etkisizleÅŸtirme rasgele bir ÅŸekilde ve tüm dokularda yaklaşık yarı yarıya anneden veya babadan gelen X kromozomu aktif olacak ÅŸekilde gerçekleÅŸmektedir. Bu nedenle RS olan olgularda, hücrelerin yaklaşık yarısında nor­mal MECP2 geni aktifken yarısında mutasyona uÄŸramış gen aktiftir. Bu etkisizleÅŸtirmede dağılımın belli bir kromozom lehine olması (skewing) veya hangi bölgede hangi allelin aktif olduÄŸu klinik tabloyu ÅŸekillendirmektedir (Takagi 2001).

BaÅŸlangıç mutasyonunun ebeveynlerden birinde olduÄŸu düşünülmektedir (Kerr 2002). Sporadik olguların %88’i babadan gelen MECP2’deki mutasyondan kaynaklanır. Ailesel RS olgularında ve erkeklerdeki mutasyonda anneden gelen X kro­mozomunda mutasyon vardır (Singer ve Naidu

• . Klinefelter gibi normal bir X kromozomu­nun olduÄŸu XXY karyotipindeki olgularda (Kerr
• ve somatik mozaisizm durumuda RS’ye benzer klinik tablonun olduÄŸu, yaÅŸayan erkek olgular oluÅŸur. Böylece erkeklerde öldürücü olması beklenen X’e baÄŸlı dominant bozukluktaki (Clayton-Smith ve ark. 2000) MECP2 mutasyon- ları farklı klinik görünümlere yol açar (Shahbazian ve Zoghbia 2001). Sperm oluÅŸumunda ovuma göre çok daha fazla sperm bölünmesi gerçekleÅŸti­ğinden dolayı, mutasyon sıklıkla babada gerçekleş­mektedir. Baba kızına tek X’ini verdiÄŸinden dolayı, oÄŸlanlara göre kızlarda olasılık daha fazladır (Kerr
• . Zorunlu taşıyıcı MECP2 mutasyonu için mozaik olduÄŸunda (Xiang ve ark. 2002) veya X inaktivasyonu normal X lehine olduÄŸunda, ailesel tekrar olabilmektedir. EÄŸer mutasyon zigotta ortaya çıkarsa, diÅŸi ya da erkek birey RS için mozaik olacaktır. Bu tür durumlar RS’nin klasik, hafif, ÅŸiddetli olgularının yanı sıra, baÅŸka sendrom- larla da baÄŸlantılı olabilir (Kerr 2002). Bu nedenle MECP2 geni X’e baÄŸlı özgül olmayan mental geri­likte olası bir aday gendir (Couvert ve ark. 2001).

Macaristan, Ä°talya, Avustralya, Norveç ve Ä°sveç’te yapılan çalışmalarda, RS olgularının belli coÄŸrafik bölgelerde kümelenme eÄŸilimi gösterdiÄŸi saptan­mıştır (Dunn 2001). Bu bulgular RS’de geçiÅŸ ÅŸek­linin pre-mutasyondan birkaç nesil içinde tam mutasyona dönüşme ÅŸeklinde olabileceÄŸini düşündürmektedir (Leonard ve ark. 2000a).

RS’nin geninin belirlenmesi, bozukluÄŸun erken tanısını ve riskli ailelerde uygun genetik rehberliÄŸi saÄŸlayabilir (Ellaway ve Christodoulou 1999). Genel tekrar riskinin çok düşük olması nedeniyle çoÄŸunlukla doÄŸum öncesi tanı için amniyosentez önerilmemektedir (Kerr 2002). MECP2 mutasyonu saptanırsa öncelikle kız kardeÅŸler ve baba için mutasyon analizi uygulanabilir. RS’li kız kardeÅŸi olan, geliÅŸimsel sorunları olan erkeklerde de mutasyon analizi yapılabilir (Singer ve Naidu 2001).

rett bozukluğunda/sendromunda Yönlendirme

Tanısal deÄŸerlendirme ile birlikte sosyal, nöro- psikolojik ve fizik tedaviye yönelik deÄŸerlendirme tamamlanmalı ve yönlendirme planlanmalıdır (Dunn 2001). RS’nin tıbbi yönlendirmesi temelde semptomatik ve destekleyicidir. Tam düzelme yok­tur. Sözel iletiÅŸim eksikliÄŸi nedeniyle, iletiÅŸim tahta­ları ve teknik gereçler gibi alternatif iletiÅŸim yol­larının öğretilmesi yararlı olabilir. Bazı kızlar gözle iÅŸaret, jestler ve beden dili ile iletiÅŸim kurabilirler. Nöbet kontrolü sorundur. Nöbet bozukluÄŸunun kesin tanısı ve uygun antiepileptik seçimi gereklidir. DiÄŸer tedavi denemeleri arasında yer alan müzik tedavisi, hidroterapi ve masaj ajitasyonu azaltır ve rahatlama saÄŸlar (Ellaway ve Christodoulou 1999). El stereotipileri daha yararlı davranışları engellediÄŸinde veya deriyi korumayı gerektirir duruma ulaşıldığında bir elin geçici olarak sınırlan­ması uygundur; bu durum ayrıca diÄŸer elin kul­lanımını kolaylaÅŸtırabilir. Ancak rutin sınırlamadan kaçınılmalıdır. RS’li bireylerin özellikle uyanıklıkta artan ajitasyon eÄŸilimi vardır. Ä°stemsiz hareketleri davranışçı yöntemlerle durdurmaya çalışmak etki­sizdir. Ä°stemsiz hareketler, ajitasyon ve anksiyete için sessiz ve güven veren ortam yararlı olabilir (Kerr 2002)

.

rett sendromuznunda Tedaviye yönelik ilaç denemeleri

L-karnitin uygulamasının iletiÅŸim becerileri, uyku düzeni, konsantrasyon ve hareketlilik üzerindeki olumlu etkilerle yaÅŸam kalitesini iyileÅŸtirdiÄŸini gösteren çalışmalar vardır (Ellaway ve ark. 2001 ve Ellaway ve ark. 1999). Ek antikonvülzan olarak kullanılan magnezyumun hiperventilasyon ve siyanotik atakları, ajitasyon ve el stereotipilerini azalttığı bildirilmiÅŸtir (Yamashita ve ark. 1999). Melatoninin uyku latansını azalttığı, toplam uyku zamanını ve uyku etkinliÄŸini iyileÅŸtirdiÄŸi saptan­mıştır (Ellaway ve Christodoulou 1999). RS’de beyin omurilik sıvısında sinir büyüme faktörü (NGF) düzeyinde azalma saptanmıştır. NGF ben­zeri etkisi olan Cerebrolysin uygulaması ile RS’li hastalarda davranışsal aktivite, dikkat, motor iÅŸlevler ve sözel olmayan sosyal iletiÅŸim artışı gös­terilmiÅŸtir (Gorbachevska ve ark. 2001).

Sonuç olarak “yaygın geliÅŸimsel bozukluklar” arasında yer alan Rett sendromu kızlarda görülen, X’e baÄŸlı dominant geçiÅŸli, ilerleyici nörogeliÅŸimsel bir bozukluktur. Etkin tedavi yönteminin olma­masına karşın; bozuklukla iliÅŸkili mutasyonun 1999 yılında, X kromozomunun uzun kolundaki (Xq28) MECP2 geninde saptanması, hem Rett sendromu- nun doÄŸum öncesinde tanısı ve genetik tedavisine, hem de benzer geliÅŸimsel bozuklukların etiyopato- genezine iliÅŸkin umut verici geliÅŸmeleri hızlandır­mıştır.

Psikolog, psikoterapist, şişli psikolog, Mecidiyeköy, psikolojik danışmanlık merkezi, osmanbey, fulya, çocuk, aile, sosyal fobi, kaygı, özgüven, okb, obsesif kompülsif bozukluk, okb, obsesif kompülsif kişilik bozukluğu panik atak, çekingen kişilik bozukluğu, Avrupa yakası, hipnoterapi, cinsel terapi