ADLERÄ°AN TERAPÄ° ( A. ADLER )

Adleryan Terapi Teknikleri

            1. Teröpatik Ä°liÅŸkinin Kurulması

            2. Bireysel Dinamiklerin AraÅŸtırılması

                        2.1. Aile Sıralaması

                        2.2. Erken Hatıralar

                        2.3. Rüyalar

                        2.4. Öncelikler

                        2.5. BütünleÅŸtirme ve Özetleme

                        2.6. Cesaret Verme Süreci

            3. Benlik Anlayışının GeliÅŸmesini ( İç görüyü ) TeÅŸvik Etme

            4. Yeniden Yönlendirme ve EÄŸitim

                        4.1. Danışma Anında Olanlarla Hemencecik Ä°lgilenme

                        4.2. ÇeliÅŸkisel Niyet

                        4.3. “ Ä°miÅŸ Gibi “ Hareket Etme

                        4.4. Danışanın Çorbasına Tükürme

4.5.Danışanın BenliÄŸini Zedeleyen ya da Ä°rrasyonel               Düşüncelerinin Farkına Varması ( Kendini Yakalama )

                        4.6. Düğmeye Basma

                        4.7. Avoiding The Tar Baby

                        4.8. Görev Alma ve Yerine Getirme

                        4.9. Seansı Sona Erdirme ve Özetleme

ADLERYAN TERAPÄ° TEKNÄ°KLERÄ°

            Adleryan danışma, teröpatik sürecin dört safhasına karşılık gelen dört merkezi amaç etrafında yapılandırılır. Bu safhalar doÄŸrusal deÄŸildir ve sırası deÄŸiÅŸebilir. Bunlar;

1. Uygun teröpatik ilişkinin kurulması.
2. Danışanda etkin olan psikolojik dinamiklerin araştırılması

( analiz ve teÅŸhis )

• Benlik anlayışının geliÅŸmesini tetkik etme ( iç görüş )
• Danışana yeni seçimler yapmasında yardımcı olma ( yeniden yönlendirme ve yeniden eÄŸitim )

1. Teröpatik Ä°liÅŸkinin Kurulması : Adleryan terapist danışanlarla iÅŸbirliÄŸi içinde    çalışarak yaÅŸamları için sorumluluk duygularını yükseltir. Bu iliÅŸki derin ilgi, alaka ve arkadaÅŸlık duygusuna dayanır. Teröpatik geliÅŸme ancak danışmanın amaçları açık bir ÅŸekilde belirlendiÄŸinde ve terapist ile danışanın amaçları aynı hizada olduÄŸunda mümkündür.

            Ä°ÅŸlerliÄŸi olan bir teröpatik iliÅŸkiyi saÄŸlamak için terapist danışanın devamlı surette pasiflikleri ve zayıf noktaları üzerinde deÄŸil,aksine güçlü noktaları ve yapabilecekleri ÅŸeyler üzerinde yoÄŸunlaÅŸmalıdır. Bundan dolayı Adleryan terapist olumlu boyutlar üzerinde yoÄŸunlaşır ve cesaret verme tekniÄŸini kullanır. Adleryan terapistler tekniklerden daha fazla danışanların öznel yaÅŸantılarına önem verirler. Her danışanın ihtiyacına göre tekniklerini uyarlarlar. Danışmanın bu ilk safhası boyunca ana teknikleri dikkat etme, dinleme, amaçların açığa çıkarılması ve belirlenmesi ve empatidir.

2. Bireysel Dinamiklerin Araştırılması: İkinci aşamada amaç danışanın yaşam biçiminin anlaşılmasını sağlamak ve bu yaşam biçiminin şu anki yaşamını nasıl etkilediğini görmektir. Terapist öncelikle yaşamın değişik alanlarında danışanın nasıl fonksiyon gösterdiğini tespit etmeye çalışır. Terapist danışanın aşk, iş, arkadaşlık ve toplum alanlarında nasıl fonksiyon gösterdiğini araştırır. Danışandan bu alanlar hakkında konuşması ve neyi değiştirmek ya da geliştirmek istediğini ortaya koyması beklenir. Bu sürecin bir parçası olarak danışandan sosyal ilişkilerdeki başarı düzeyini derecelendirmesi istenebilir. Örneğin: “ diğer insanlarla ilişkiye girdiğinde haz duyuyor musunuz ? “ gibi.

2.1. Aile Sıralaması: Adleryan terapi  danışanın aile yapısının araÅŸtırılmasına oldukça önem verir. Bu araÅŸtırma bireyin erken dönemdeki yaÅŸam stilini ve temel varsayımlarının ÅŸekillendiÄŸi dönemde ailede hüküm süren ÅŸartların deÄŸerlendirilmesini içerir. Mosak ve Shulman (1988) Adleryan terapide kiÅŸinin yaÅŸamında etkili olduÄŸu kabul edilen faktörleri araÅŸtıran bir yaÅŸam stili-tespit ölçeÄŸi ( lifestyle-assesment questioannaire ) geliÅŸtirmiÅŸlerdir. Ölçek çocuÄŸun ailedeki psikolojik durumunu, doÄŸum sırasını, kardeÅŸler ve ana baba arasındaki etkileÅŸimleri kapsar. Sorulardan bazıları ÅŸunlardır:

-Gözde çocuk kimdi ?

-Çocuklarla babanızın ilişkisi nasıldı ? vb. gibi

Burada amaç danışanın benlik algısını ve gelişimi sırasında etkilendiği yaşantıların portresini çıkartmaktır.

            2.2. Erken Hatıralar: Adleryan terapide kullanılan diÄŸer bir tespit süreci de danışanlardan çocukluk dönemindeki hatıraları anlatmalarını istemeleridir. Bu tür spesifik hatıralar, düşünce ve temel hataları gün yüzeyine çıkarır. Adleryan terapistler bireyin yaÅŸam stilinin anlaşılmasında önemli bir ipucu olduÄŸu için bu çocukluk hatıralarını deÄŸer verirler. Ä°nsanların sadece ÅŸu anki kendilerini görüş açılarıyla uyumlu olayları hatırladıklarını savunurlar.

            2.3. Rüyalar: Rüyalar Danışanın ÅŸu anki ilgi ve zihin durumunun yansımalarıdır. Danışanlar rüyalarını irdeleyerek kendi iç dinamiklerini tanımasını ve gözlemlemesini öğrenebilirler. Çocukluk rüyalarına önem verilir. Rüyalarda sabit bir sembolizm yoktur. Rüya göreni tanımaksızın rüyalar anlaşılamaz. 

            2.4. Öncelikler: Adleryan terapistler danışanların önceliklerini tespit edilmesinin onların yaÅŸam stilinin anlaşılması için önemli bir yol olduÄŸuna inanırlar. Ä°srailli psikolog Nera Kefir (1981) Dört öncelik belirlemiÅŸtir. Bunlar:

            2.4.1. Ãœstün KiÅŸilikler ( Superioriety ): Liderlik ya da baÅŸarı yoluyla öne çıkmayı amaçlar. YaÅŸamda anlamsızlıktan kaçınmaya çalışır fakat aşırı iÅŸ ve yorgunluktan ÅŸikayetçidir.

            2.4.2.  Kontrollü KiÅŸilikler ( controlling ) : Gülünç duruma düşmemek için garanti ararlar. Alay konusu olmamak için durumun tam kontrolleri altında olmasını isterler. Sosyal iliÅŸkilerinde baÅŸarısızlıktan hoÅŸlanmazlar.

            2.4.3. Çekingen KiÅŸilikler ( Avoiding ): Bu kiÅŸilikler rahatlığı arzu ederler problemlerle baÅŸa çıkmayı ve karar vermeyi erteleme eÄŸilimindedirler. Acı ve stres doÄŸuran her ÅŸeyden kaçarlar. Günlük rutin iÅŸler de bile stres yapıcı görüldüğünden dolayı kaçınırlar.

            2.4.4. Sevimli KiÅŸilikler ( Pleasing ) : Devamlı kabul arayarak reddedilmekten kaçınırlar .

            Terapist danışanın önceliÄŸini belirlemek için tipik bir gününü ayrıntılı olarak anlatmasını ister . Neler yaptığını, nasıl hissettiÄŸini ve hakkında neler düşündüğünü anlatmasını ister.

2.5. Bütünleştirme ve Özetleme

            Danışanın aile yapısı çocukluk hatıraları rüyaları ve öncelikleri ile ilgili bilgiler toplandığında bunları her biri için bir özetleme yapılır. Sonunda yaÅŸam stili tespit ölçeÄŸine dayanılarak bu özetlemeler birleÅŸtirilir ve yorumlanır. Özet danışanın yanında okunur ve danışanla bazı noktalar üzerinde tartışılır.

            Özet ayrıca bireyin temel hatalarının bir analizini de içerir. Mosak’a göre (1989) yaÅŸam stili kiÅŸisel bir mitoloji olarak tasarlanabilir. Mosak beÅŸ temel hata sıralamıştır.

            a- Aşırı genelleme : dünyada doÄŸruluk yoktur.

            b- Hatalı ya da imkansız amaçlar : sevilmek istiyorsam, herkesi memnun etmeliyim.

            c- KiÅŸinin öz deÄŸerini inkar etmesi : Ben aptal birisiyim. Bundan dolayı birileri benimle niye bir ÅŸey yapmak istesin ki.

            d- YaÅŸam ve yaÅŸamın gerekleri hakkındaki yanlış algılamalar : benim için yaÅŸam oldukça güçtür.

            e- Hatalı deÄŸerler : yolda kimi yaraladığına bakmaksızın en yükseÄŸe çıkmalısın .

2.6. Cesaret Verme Süreci

            YaÅŸam stilinin tamamlanmasından sonra danışanlara hatalı algılamalarının farkında olmaları için zorluklara karşı meydan okumak için ve güçlü yanlarını farkında olması için cesaret veriÅŸir. Cesaret verme Adleryan terapinin en ayırıcı tekniÄŸidir. Bundan dolayı teÅŸhis ve yorumlamanın tamamı göze alındığında sadece hatalı ve zayıf tarafları deÄŸil danışanın olumlu özelliklerinin de olması oldukça önemlidir. Cesaret verme süreci danışmanın her safhası için esastır. AdleryaN terapisyenler cesaretsizliÄŸin kiÅŸileri fonksiyondan alıkoyan temel durum olduÄŸuna inanırlar: Cesaret verme danışma sürecine baÄŸlı olarak deÄŸiÅŸik ÅŸekillerde olabilir.

3.Benlik Anlayışının GeliÅŸmesini ( İç görüyü ) TeÅŸvik Etme :           Adleryan terapi destekleyici olmasına raÄŸmen ayrıca yüzleÅŸtiricidir de. Terapisyenler danışanların hatalı amaçlarına ve kendilerinin dumura uÄŸratan davranışlarının karşı iç görü geliÅŸtirmeyen davet ederler. Davranışın gizli amaç ve gayelerine karşı iç görü sadece cesaret verme ve meydan okuma yoluyla ortaya çıkmaz. Ayrıca terapist tarafından  zamanlaması iyi ayarlanmış yorumlamalar yoluyla da ortaya çıkabilir. Adleryan terapistler göre iç görü davranış deÄŸiÅŸikliÄŸi için güçlü bir parça olmasına raÄŸmen bir ön ÅŸart olarak görülmez. Yorumlama iç görü kazanma sürecinin kolaylaÅŸtıran bir tekniktir.

4. Yeniden Yönlendirme ve EÄŸitim: 

            Teröpatik sürecin en son safhası tekrar yönlendirme ve yeniden eÄŸitim ya da pratiÄŸe iç görüyü yerleÅŸtirmektir. Bu safhada danışanların yeni ve daha fonksiyonel seçenekleri görmesine yardım etme vardır. Danışmanın yeniden yönlendirme safhası boyunca danışanlar kararlar alırlar ve amaçlarını ÅŸekillendirirler. danışanlardan olmak istedikleri kiÅŸiler imiÅŸ gibi ( as if ) hareket etmeleri teÅŸvik edilir. Taahhüt bu safhanın önemli bir parçasıdır. Danışanlar eÄŸer deÄŸiÅŸmek istiyorlarsa kendileri için görevler belirlemeye ve problemleri ile ilgili bazı spesifik çözümler bulmaya istekli olmalıdırlar. Bu ÅŸekilde danışanlar yeni iç görülerini somut fiillere çevirmiÅŸ olurlar. Adleryan terapisyenler tarafından yeniden yönlendirme safhası boyunca ortaya koyulan ana tekniklerden bazıları ÅŸunlardır.

            4.1. Danışma Anında Olanlarla Hemencecik Ä°lgilenme(Immediacy) : Yakınlık olarak bilinen bu teknik danışma anında meydana gelenlerle ilgilenmeyi kapsar. Bu teknik danışma süresince oluÅŸan ÅŸeylerin günlük yaÅŸamda olanların bir örneÄŸi olabileceÄŸini görmelerine yardımcı olabilir.

            4.2. ÇeliÅŸkisel Niyet: Adler çeliÅŸkisel stratejinin bir davranış deÄŸiÅŸtirme yolu olarak ortaya atmıştır. Bu teknik “ semptomu telkin etme “ ve “ antitelkin “ olarak ta adlandırılır. Bu teknikte danışanlardan  kendilerini zayıflatan düşünceleri ve davranışlara dikkat etmeleri ve abartmaları istenir. Bu teknik görünüşte danışmanın özüne aykırı ve bazen anlamsız teröpatik   müdahaleleri bile kapsamaktadır. Bu tekniÄŸin özü danışanın direncine karşı çıkmaktansa ona katılmaktır. Yine bu teknik empatinin cesaret vermenin ve esprinin özelliklerini içermektedir. Ayrıca sosyal ilginin yükselmesine de yol açar. Adler bu tekniÄŸin uykusuzluk ve gerginliÄŸin tedavisinde kullanmıştır. Depresif bireylerin tedavisinde eÄŸer intihar olasılığı varsa bu tekniÄŸin kullanılmasında dikkatli olunmalıdır. Ä°ntihar etme riski bulunan danışanlar için hasta hane tedavisi önerilir.

            Bu teknik bazen iÅŸlerini devamlı olarak erteleyen bireyler için kullanılır. Bu tekniÄŸin mantığı danışanların belirli durumlarda nasıl davrandığını ve davranışlarının sonuçlarından nasıl sorumlu olduklarını farkında olmalarını yardımcı olmaktır. Danışanın direnciyle birlikte giderek terapist, davranışı daha az çekici hale getirir. 

            Bu tekniÄŸin kullanılmasında bazı ahlaki konular vardır. Bu tekniÄŸi kullanana terapistler yeterli olmalıdır. Genellikle bu tür teknikler daha geleneksel tekniklerin bazı durumlarda etkili olamamasından sonra uygulamaya alınır.

            4.3. “ Ä°miÅŸ Gibi “ Hareket Etmek : Terapist danışanın olmak istediÄŸi ÅŸey gibi hareket edebileceÄŸi ya da hayal edebileceÄŸi rol-oyunun ortamını kurabilir. Danışanlar “ keÅŸke şöyle olabilseydim “ dediklerinde en azından bir hafta hayallerinde o rolü yaÅŸamaları teÅŸvik edilir.

            4.4.  Danışanın Çorbasına Tükürme : Terapist bazı davranışların amaç ve sonucunu belirledikten sonra, o davranışların danışanın gözünün önünde etkinliÄŸini indirgeyerek oyunu bozar.

            4.5. Kendini Yakalama : Kendini yakalama sürecinde danışan kendisini yıkıma uÄŸratan davranışlarının ya da irrasyonel düşüncelerinin farkına varır. Fakat kendini suçlu çıkarmaya çalışmaz. BaÅŸlangıçta danışanlar kendiler,inin çok geç yakalayabilirler. Danışanlar eski davranış kalıplarında dolaÅŸtırıldıktan sonra ileride deneyimle olaylar olmadan önce tahmin etmeyi öğrenecekler ve böylelikle davranışlarının deÄŸiÅŸtireceklerdir.

            4.6.  Düğmeye Basma : Bu teknik danışanlara hoÅŸ olan ve olmayan deneyimlerin ayrı ayrı portresini çıkarmayı ve bu deneyimlere eÅŸlik eden duygulara dikkat etmelerini içerir. Bu tekniÄŸin amacı danışanlara düşüncelerini kullanarak her ne duygusu yaratmak istiyorlarsa yaratabileceklerini öğretmektir. Bu tekniÄŸi kullanacak Adleryan terapist danışana düşüncesinin bir sonucu olarak depresyon seçtiÄŸini anlamasına yardımcı olabilir. Terapist hayal etme sürecini kullanabilir. 

            4.7.  Avoiding the tar baby : Danışanlar danışmaya günlük yaÅŸamda kullandığı kendini hezimete uÄŸratan bazı davranış kalıplarıyla gelir. Bu tür yanlış algılamalar bir iÅŸe yaradığından dolayı danışanlar belirli hatalı varsayımlara sıkıca sarılabilirler.

            4.8. Görev Alma ve Yerine Getirme : Danışanlar problemlerini çözmek için aÅŸama kaydederken belirli görevler almalı ve bunarı yerine getirmeye çalışmalıdır. Planlar kısa bir zaman dilimi için düzenlenmelidir. Bu yolla danışanlar spesifik görevlerin tamamlanmasında baÅŸarılı olabilir ve sonuç olarak güvenle yeni planlar geliÅŸtirebilirler. Bu tür görevler gerçekçi ve ulaşılabilir olmalıdır. EÄŸer planlar iyi iÅŸlemezse tartışılabilir ve gelecek seansta yenilenebilir. EÄŸer danışanlar görevleri yerine getirmede baÅŸarılı olurlarsa danışanlar daha kapsamlı amaçları yerine getirmeye uÄŸraÅŸabilirler.

            4.9.  Seansı Sona Erdirme ve Özetleme : Seanslar için sınırların çizilmesi, gelecekteki araÅŸtırma için danışanın istekliliÄŸini söndürmeksizin seansı kapatma ve seansın hatırlanacak kısımlarını özetleme terapistler için önemli becerilerdir. Seans sona ererken yeni bir konuya girmemek gerekir. Bunun yerine terapist danışanı öğrendikleri ÅŸeyleri tekrara etmesine yardımcı olabilir. Bu aÅŸamada davranışa yönelik danışanın bir hafta boyunca yürütebileceÄŸi ev ödevlerini tartışmanın zamanıdır.

            Yukarıda belirtilen tekniklere ek olarak Adleryan terapistler, danışma süreci boyunca değişik tekniklerden de yararlanırlar. Bu tekniklerin çoğu diğer danışma yönelimlerini benimsemiş terapistler tarafından da kullanılır. Adleryan terapistler uygun olduğu zaman başka metotları kullanmakta pragmatist davranırlar. Öneri, ev ödevi, espri ve sessizlik bu tekniklerden sadece bir kaç tanesidir.

Psikolog, psikoterapist, şişli psikolog, Mecidiyeköy, psikolojik danışmanlık merkezi, osmanbey, fulya, çocuk, aile, sosyal fobi, kaygı, özgüven, okb, obsesif kompülsif bozukluk, okb, obsesif kompülsif kişilik bozukluğu panik atak, çekingen kişilik bozukluğu, Avrupa yakası, hipnoterapi, cinsel terapi